Przełomowy wyrok TSUE w sprawie z udziałem Lexitor Sp. z o.o.

12-09-2019 13:30
Przełomowy wyrok TSUE w sprawie z udziałem Lexitor Sp. z o.o.

W dniu 11 września 2019 r. w Luksemburgu Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłosił ważny i przełomowy wyrok w sprawie interpretacji art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L133, s. 66; sprostowania: Dz.U. 2009, L 207, s. 14; Dz.U. 2010, L 199, s. 40; Dz.U. 2011, L 234, s. 46), którego odpowiednikiem w polskim porządku prawnym jest art. 49 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.

 

W przywołanym wyroku TSUE przyjął następujący wniosek:

 

Artykuł 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta.

 

Lexitor Sp. z o.o. w postępowaniu TSUE zakończonym ww. wyrokiem uczestniczyła w charakterze strony. Przypominamy, że źródłem zaistniałego sporu był sposób traktowania przepisu art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Instytucje kredytowe stały na stanowisku, że w sytuacji wcześniejszej spłaty kredytu – proporcjonalnemu zwrotowi powinny podlegać tylko takie koszty, które powiązane są z okresem kredytowania. Do takich należały – według instytucji kredytowych – odsetki czy też składki za ubezpieczenie kredytu. Odmawiano natomiast rozliczenia pozostałych kosztów takich jak prowizje, opłaty przygotowawcze, opłaty administracyjne. Takie praktyki prowadziły do łatwego obchodzenia przepisów prawa. Kredytodawcy byli bowiem gotowi do obniżania odsetek bądź do rezygnacji z odsetek, ale pobierali przy tym często horrendalne opłaty pozaodsetkowe np. prowizję za udzielenie kredytu. Należy pamiętać, że maksymalne odsetki, które może pobrać kredytodawca wynoszą obecnie 10% w skali roku. Ponadto – zgodnie z naturą stosunku kredytowego – to właśnie odsetki powinny stanowić zasadniczą część wynagrodzenia kredytodawcy. W działalności kredytodawców – zwłaszcza przy kredytach krótkoterminowych - zarysowała się ewidentna dysproporcja polegająca na tym, że prowizja stanowiła wielokrotność odsetek.

 

Lexitor wielokrotnie podnosił również, że prowizje naliczane przez kredytodawców były opłatami, których wysokość zależała od kwoty kredytu, a ta zaś z kolei rzutowała na okres kredytowania. Zatem prowizje były ewidentnie – choćby w sposób pośredni – powiązane z okresem kredytowania.

 

W postępowaniach przed polskimi sądami zaczęła utrwalać się w ostatnim okresie coraz częściej linia orzecznicza na korzyść konsumentów, a tym samym na korzyść Lexitor. Niektóre sądy decydowały się na zawieszenie postępowania w związku z oczekiwaniem na wyrok TSUE.

 

Zapadły przed TSUE wyrok ostatecznie rozstrzyga wszelkie wątpliwości interpretacyjne powstałe na tle art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Z orzeczenia TSUE wyraźnie wynika, że przy wcześniejszej spłacie kredytu – rozliczeniu i zwrotowi powinny podlegać wszystkie koszty, a zatem te, które powiązane są z okresem kredytowania (odsetki, składki za ubezpieczenie), jak i koszty jednorazowe (prowizje, opłaty).

 

Lexitor wartość rynku wierzytelności wynikających z wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego – szacuje na kwoty sięgające ponad miliard złotych. Należy bowiem pamiętać, że ustawa o kredycie konsumenckim weszła w życie 18 grudnia 2011 r., zaś termin przedawnienia przedmiotowych roszczeń wynosi nawet 10 lat. Z kolei kredytodawca ma obowiązek rozliczyć kredyt w terminie nie dłuższym niż 2 tygodnie od dnia jego wcześniejszej spłaty.